De Trouw-columns van Jean-Jacques Suurmond zijn voor mij altijd erg inspirerend. In zijn laatste column “laat de jurk van de hemel opwaaien” schrijft hij over de neiging van geliefden om hun eigen (gehoopte) kwaliteiten toe te schrijven aan hun partner. Deze projectie leidt vaak tot teleurstelling, omdat de ander niet kan voldoen aan de verwachting en zichzelf niet kan zijn. Gelovigen, zo zegt Suurmond, doen hetzelfde met God. De uitdaging die Suurmond ons geeft is “zorg dat je God niet meer nodig hebt!” Dan is de Ander er om lief te hebben en niet meer om eigen behoeften te vervullen.
De beschuldiging aan het adres van gelovigen die ik het meest te horen krijg is de volgende: geloof is voor zwakke mensen die iets nodig hebben. God wordt gebruikt als stoplap, als zelfhulpgoeroe of als opium voor het volk. En als ik eerlijk naar mezelf kijk, klopt dat ook wel een beetje: God vertegenwoordigt alles wat ik graag wil, verlang, begeer. Zou ik dat los kunnen laten, zoals Suurmond me toezegt? Mijn vermoeden is dat het in wezen niet kan: mensen projecteren altijd. Mensen zijn altijd bezig om een beeld te vormen van God dat voldoet aan hun eigen verwachtingen, ook al luidt het gebod: “Gij zult u geen gesneden beeld maken.” Suurmonds “lege” spiritualiteit gaat me dan ook te ver, hoewel zijn kritische geluid mag en moet klinken. Mensen blijven projecteren op hun naasten en op God tot hun dood. Echt loslaten betekent misschien wel sterven, zoals we volgens de schrijver van de brief aan de Kolossenzen zijn gestorven met Christus. Maar gevoelsmatig hang ik teveel aan het leven… kan ik het loslaten?
Ik zou dan nu toch de laatste columns(Trouw) van heer Suurmond gaan lezen,waarin hij op schitterende wijze het christendom(niet de “lege” variant!) verdedigd tegen de zure atheïst Bert Keijzer en de zwaar overschatte humanist Bas Heijne;echt genieten!